Smaragd

De smaragd is een steen uit de berylgroep en geldt als de edelste uit de groep. De naam smaragd komt van het woord ‘smaragdos’, Grieks voor groene steen. Chroom en vanadium zorgen voor de groene kleur. Er bestaan maar weinig volkomen heldere smaragden, voornamelijk door insluitsels, onregelmatige kleurverdeling of inwendige breuken. Er zijn vele voorbeelden van waardevolle smaragden, waaronder het 12 cm hoge zalfpotje van 2205 kt. van de Weense schatkamer. Ook in de Perzische kroonjuwelen zijn smaragden verwerkt van een paar honderd kt.

Smaragd wordt gewonnen in Colombia, Zambia, Brazilië, Zimbabwe, Australië, India, Pakistan Rusland, Zuid Afrika, VS en in kleine hoeveelheden nog in Noorwegen. Iedere delfplaats heeft haar eigen eigenschappen en een kenner kan aan de hand van de kleur en de insluitsels determineren waar de smaragd vandaan komt.

Smaragd heeft een hardheid op de schaal van Mohs van 7.5 - 8.

Vanaf 1950 worden synthetische smaragden op commerciële basis gemaakt, te herkennen aan het feit dat deze synthetische stenen korte golf ultra violet licht doorlaat, waar de echte smaragd dat niet doet. Ook zijn er stenen met alleen een laag van synthetische smaragd.

Ook bij smaragd kent men doubletten van twee echte, lichte stenen (beryl, bergkristal e.d.) verbonden door een groene kit. Als doubletten gezet zijn is het nauwelijks van echt te onderscheiden.

Voor de smaragd is een speciaal trappenslijpsel ontwikkeld; het smaragdslijpsel. De inwendige spanning door de insluitsels of breuken maken de steen extra gevoelig voor druk. De hoeken worden bij dit slijpsel afgerond om schilferen en breken te voorkomen. De heldere stenen worden ook wel geslepen in briljantslijpsel. De chatonzetting, de railzetting en de incrustatiezetting zijn hiervoor de meest gebruikte zettingen De minder heldere stenen worden veelal in cabochon geslepen en verwerkt met een kastzetting.

Bij reparaties moet men rekening houden met het feit dat de steen geolied kan zijn of verbeterd met kunsthars dat na een aantal jaren de breuklijnen weer zal vertonen. Smaragd kan niet tegen hitte (kleurveranderingen kunnen optreden), is zeer gevoelig voor zuren en is gevoelig voor zonlicht. De stenen kunnen niet in de ultrasoon. De steen is niet splijtbaar maar wel gevoelig voor druk.

Aquamarijn

Ook de aquamarijn is een steen uit de berylgroep. De naam is uit het Latijn vertaald en betekent ‘water van de zee’, dit vanwege de kleur. IJzer zorgt voor de blauwe kleur, dit kan variëren, de steen komt voor in de kleuren lichtblauw, blauw en blauwgroen.

Aquamarijnen zijn over het algemeen helder en de kristallen zijn groot. De stenen vertonen dichroïsme (er verschijnen twee kleuren in de steen, afhankelijk van de hoek waaronder de steen bekeken wordt.) De grootste aquamarijn is gevonden in Brazilië in 1910. De in de jaren zeventig populaire donkerblauwe Maxixe-aquamarijn, uit Brazilië, verkleurt na verloop van tijd in het daglicht. De intens blauwe kleur is kennelijk door straling opgewerkt.

Aquamarijn wordt overal ter wereld gewonnen in Brazilië (Minas Gerais), Mozambique, Madagaskar, de Oeral, Nigeria, Pakistan, Mexico, India, Ierland, Zimbabwe, Afghanistan en de VS.

Aquamarijn heeft een hardheid op de schaal van Mohs van 7.5 - 8.

Synthetische aquamarijn wordt niet op commerciële basis gemaakt, de synthetische spinel in aquamarijnkleur gaat hier vaak voor door.

Voor de aquamarijn zijn het trappenslijpsel en scharenslijpsel met rechthoekige of lang ovale vormen de beste slijpsels. Ook het briljantslijpsel wordt wel gebruikt. De chatonzetting, is hiervoor de meest gebruikte zetting. De minder heldere stenen, met sluierachtige insluitsels, worden ook in cabochon geslepen en gezet in een kastzetting.

Bij reparaties moet men rekening houden met het feit dat de steen lichtelijk gevoelig is voor hitte. De stenen worden veelal verhit om de diepere blauwe kleur te verkrijgen dus kleurveranderingen kunnen optreden. Aquamarijn is gevoelig voor zuren (in fluorwaterstof), niet voor bases en niet voor zonlicht. De steen is bros en gevoelig voor druk.